Blog

App tegen Corona Covid-19

Apps als coronamedicijn

Hello world. Dit is het eerste item op mijn naam op het blog van Mica, dus ik zal mezelf even voorstellen. Mijn naam is Martin, sinds 2017 bij Mica werkzaam op de afdeling Software. Als software-ontwikkelaar heb ik het geluk dat vanuit huis werken prima mogelijk is in deze tijd van quarantaine.
Ook ik volg de ontwikkelingen van mogelijke corona-apps met veel interesse. In iets minder dan twee weken is er veel gebeurd op dit vlak. Op dit moment zet ik mijn vraagtekens bij de gekozen technische oplossingen en de selectieprocedure van de apps.

Aankondiging van apps

In de persconferentie van dinsdag 7 april kondigde minister Hugo de Jonge aan dat apps mogelijk van dienst kunnen zijn tegen de corona-uitbreiding. Hij gaf aan dat het beoogde doel is om op een goede manier uit de lockdown te komen. Op de gepubliceerde tender van het ministerie Volksgezondheid, Welzijn en Sport zijn er 750 reacties binnengekomen met ideeën voor apps. Hiervan zijn er na een selectieprocedure zeven als potentiële kandidaten overgebleven. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft de taak op zich genomen om te controleren of de apps voldoen aan de AVG. De AP geeft nu aan in dit stadium hier geen goed oordeel over te kunnen vellen, omdat het ministerie de kaders van de apps niet duidelijk genoeg heeft gesteld. Ook zijn de apps nog niet ver genoeg uitgewerkt om te kunnen beoordelen.

Appathon

Belangstellenden en experts konden afgelopen weekend meekijken met de geselecteerde apps in een “appathon”. De ontwikkelaars hebben in een kwestie van dagen hun broncode publiek gemaakt. Een lijst van deze apps is te vinden op https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-app/app-informatie.
De tijdsdruk die hiermee gepaard is gegaan, heeft slordigheden in de hand gewerkt. Zo ontstond er met de publicatie van de broncode van Covid-19 alert een datalek van persoonsgegevens en versleutelde wachtwoorden.

Rol van apps in het buitenland

In het buitenland zijn al eerder verschillende oplossingen geïmplementeerd. In China testen mensen zelf hun gezondheid op grote schaal met de Alipay Health Code. Deze app kent een kleurcode toe aan de hand van een ingevulde lijst gezondheidsvragen. Bij het betreden van bijvoorbeeld het openbaar vervoer word je gevraagd om je kleurcode te laten zien. Als hij groen is, kun je doorlopen. Een oranje scherm betekent dat je zeven dagen in quarantaine gaat, een rood scherm staat voor veertien dagen quarantaine.
In Singapore heeft de regering voor een richting gekozen die vergelijkbaar is met hoe de meerderheid van de geselecteerde apps in Nederland werkt. De TraceTogether app houdt via Bluetooth een anonieme lijst bij van apparaten waar je mee in contact bent geweest. Besmette personen publiceren hun besmetting vervolgens aan hun opgebouwde contactenlijst. Zo weet je wanneer je in contact bent geweest met een besmet persoon.

Apps tegen Covid-19

Technische en organisatorische uitdagingen

Alhoewel veel mensen de TraceTogether app in Singapore hebben gedownload, is er geen verlaging van het aantal besmettingen waargenomen. Hugo de Jonge gaf in de persconferentie van 7 april aan dat ongeveer 60% van de bevolking een dergelijke app actief moet gebruiken om nuttig te kunnen zijn. Dit is een van de problemen waar ze in Singapore tegenaan lopen. Ook al zijn het er veel, het aantal gebruikers – een op de zes van de bevolking – is niet genoeg.
Een bijkomend probleem is dat iOS-apps die op de achtergrond draaien niet actief Bluetooth kunnen gebruiken. In de praktijk betekent het dat je scherm ingeschakeld en de app actief moet zijn. Je iPhone kan niet in je broekzak of tas kan zitten om de contactenlijst uit te breiden. Apple en Google hebben aangegeven dat ze gezamenlijk bezig zijn met oplossingen om apps voor contactonderzoek te ondersteunen. Het ligt voor de hand dat dit soort technische problemen door deze ontwikkelingen makkelijker verholpen kunnen worden.

Virtueel besmettingen bijhouden

Besmettingen bijhouden met Bluetooth is foutgevoelig, onder meer omdat het door muren en vloeren is te ontvangen. Het waarnemen van een Bluetooth-apparaat is daarom ook niet hetzelfde als een coronabesmetting. Hoe langer virtueel wordt bepaald wie er besmet is, hoe verder het afwijkt van de werkelijkheid. Het is niet heel erg als je onterecht een melding krijgt dat je besmet geraakt zou kunnen zijn. Als je thuisblijft uit veiligheid terwijl dat niet nodig is, heeft dat geen grote negatieve gevolgen. Het is alleen wel van belang dat de detectiemethode enigszins betrouwbaar is. Als een notificatie dat je besmet bent onbetrouwbaar is, hecht je er geen waarde aan.

Google locatiegeschiedenis

Google heeft op https://www.google.com/covid19/mobility/ rapporten beschikbaar gesteld met mobiliteitsgegevens per land. Deze rapporten zijn opgebouwd met de locatiegeschiedenis van gebruikers. Het gaat hier om grote hoeveelheden geaggregeerde data. In de rapporten wordt bijvoorbeeld getoond hoeveel mensen parken bezoeken ten opzichte van hoeveel dat er normaal zijn.
Als uit de data blijkt dat mensen massaal parken bezoeken, loont het om daar beter te controleren of ze zich aan de regel van anderhalve meter afstand houden. De diensten van Google zijn niet in ieder land beschikbaar, maar wel voor de meerderheid. Ik vermoed dat deze data nuttiger te gebruiken is dan individuele Bluetooth-contactenlijsten, omdat het algemener is en al op grote schaal wordt verzameld. Het maakt voor een individu niet uit of de percentages in de rapporten precies kloppen, maar in grotere lijnen is er wel beleid op te voeren.

Ik denk dat in het kabinet grof is onderschat wat ervoor nodig is om een app nuttig te laten zijn in het tegengaan van het coronavirus. Daarbij lijkt het me dat een technische oplossing wereldwijd opgezet moet worden. Ieder land gaat anders om met privacy, maar het technische aspect van contacttracering zou voor iedereen hetzelfde kunnen zijn. Daarom lijkt het mij nodig dat deze discussie wereldwijd gevoerd wordt, in plaats van het op nationaal niveau op te lossen.